Birini düşünüyorsun.
Telefon çalıyor.
Arayan o.
Uzun zamandır konuşmadığın bir arkadaşın aklına geliyor.
Aynı gün senden haber alıyor.
Bir yakınında bir şeylerin yolunda olmadığını hissediyorsun.
Bir süre sonra gerçekten zor bir gün geçirdiğini öğreniyorsun.
Bazen bir insan daha konuşmadan ne söyleyeceğini biliyormuşsun gibi geliyor.
Bazen de karşındaki kişinin ruh hâlini, görünürde hiçbir belirti yokken, çok güçlü biçimde hissediyorsun.
Ve şu soru doğuyor:
Bu telepati mi?
Belki.
Ama hemen karar vermemek gerekir.
Çünkü birbirine çok benzeyen en az dört ayrı olaydan söz ediyor olabiliriz:
Sezgi.
Tesadüf.
Bilinçdışı çıkarım.
Ve gerçekten doğrudan zihinsel bilgi aktarımı olduğu iddia edilen telepati.
Bu dört alanı birbirinden ayırmadan “telepati” dediğimizde, yaşadığımız her ilginç karşılaşmayı aynı açıklamanın içine koymuş oluruz.
Oysa asıl mesele deneyimi büyütmek değil, doğru okumaktır.
Telepati ne demektir?
Telepati en genel anlamıyla, bilinen duyusal iletişim kanalları kullanılmadan bir kişinin zihinsel içeriğinin başka bir kişi tarafından algılanması iddiasıdır.
Yani konuşma yok.
Yazı yok.
Jest yok.
Telefon yok.
Görsel işaret yok.
Ama bir bilgi bir kişiden diğerine ulaşmış gibi görünür.
Kelimenin spiritüel kültürdeki kullanımı ise çok daha geniştir.
Birini düşünmek.
Onun duygusunu hissetmek.
Aynı anda aynı şeyi söylemek.
Bir yakınının başına bir şey geldiğini önceden hissetmek.
Rüyada birini görüp ertesi gün ondan haber almak.
Bütün bunlar zaman zaman “telepati” olarak adlandırılır.
Fakat bunların hepsinin aynı fenomen olduğunu varsayamayız.
İlk ayrım burada yapılmalıdır:
Eşzamanlılık, sezgi ve telepati aynı şey değildir.
Birini düşününce neden bazen o kişi arar?
Bu deneyim çok güçlüdür.
Çünkü gerçekten çarpıcı görünür.
Saatlerdir birini düşünmüyorsundur.
Bir anda aklına gelir.
Otuz saniye sonra telefon çalar.
O kişi.
İnsanın ilk tepkisi genellikle şudur:
“Bu tesadüf olamaz.”
Ama burada zihinle ilgili ilginç bir problem vardır.
Biz başarılı eşleşmeleri hatırlarız.
Başarısız olan binlerce düşünceyi ise unutabiliriz.
Bir gün içinde kaç kişi aklına geliyor?
Kaç eski arkadaş?
Kaç aile üyesi?
Kaç iş arkadaşı?
Kaç isim?
Kaç anı?
Bunların çok büyük bölümü hiçbir olayla eşleşmez.
Ama biri eşleştiğinde dikkatimiz hemen ona gider.
Bu, deneyimi değersiz kılmaz.
Sadece şunu gösterir:
“Çok çarpıcı geldi” demek, olayın olasılık dışı olduğunu tek başına kanıtlamaz.
İnsan beyni örüntü bulma konusunda olağanüstü güçlüdür.
Bu güç sayesinde dünyayı anlayabiliyoruz.
Ama aynı mekanizma bazen rastlantılar arasında da anlamlı bağlar kurabilir.
Bu yüzden önce basit açıklamaları elemek gerekir.
Tesadüf ile anlamlı tesadüf arasında fark var mı?
Bazen olay yalnızca denk gelmiş olabilir.
Ama bazı tesadüfler kişide çok güçlü bir anlam hissi oluşturur.
Örneğin uzun süredir hayatındaki bir mesele üzerinde düşünüyorsundur.
Aynı gün içinde farklı yerlerden aynı kavram birkaç kez karşına çıkar.
Bir kitap açarsın.
Tam o meseleyle ilgili bir bölüm.
Bir insanla konuşursun.
Aynı konu.
Bir şarkı duyarsın.
Yine aynı tema.
İnsan bunu:
“Evren bana mesaj gönderiyor.”
şeklinde yorumlayabilir.
Ama burada yine deneyim ile yorumu ayırmalıyız.
Olaylar gerçekten art arda gelmiş olabilir.
Bu bir deneyimdir.
Bu olayların bilinçli bir evrensel kaynak tarafından sana özel olarak düzenlendiği ise bir yorumdur.
Michael Talbot'un Holografik Evren kitabında telepati ve eşzamanlılık gibi fenomenler holografik model üzerinden tartışılır; kitap bunları gerçekliğin daha derin bir düzeyde bağlantılı olabileceğine ilişkin olasılıklar içinde ele alır. Ancak aynı eser holografik modelin tartışmalı olduğunu ve bilim dünyasının çoğunluğu tarafından kabul edilmiş kesin bir açıklama olmadığını açıkça belirtir.
Bu ayrım önemli.
Çünkü bir teori ilginç olabilir.
Ama ilginç olması kanıtlanmış olduğu anlamına gelmez.
Sezgi nedir?
Sezgi çoğu zaman telepatiyle karıştırılır.
Fakat sezgide bilgi mutlaka başka bir zihinden gelmez.
Kişi bir durumu doğrudan doğruya “biliyor gibi” hisseder.
Örneğin biriyle tanışırsın.
Konuşmasında açıkça yanlış bir şey yoktur.
Ama:
“Burada bir tutarsızlık var.”
hissi gelir.
Daha sonra o kişinin gerçekten güvenilir olmadığını fark edebilirsin.
Bu telepati olmak zorunda değildir.
Beynin farkında olmadığın çok sayıda sinyali işlemiş olabilir:
ses tonu,
konuşma temposu,
göz hareketleri,
kelimelerle davranış arasındaki tutarsızlık,
beden dili,
geçmiş deneyimlerinle benzerlikler.
Bilinç bunların hesabını tek tek görmez.
Sonuç bir duygu biçiminde gelir:
“Burada bir şey var.”
Bu çok güçlü bir bilişsel mekanizmadır.
Ama yanılmaz değildir.
Osho'nun Sezgi adlı eserinde sezgi, akıl yürütmeden farklı ve doğrudan bir bilme biçimi olarak ele alınır; metin sezgiyi mantıksal ara basamaklardan geçmeyen bir sıçrama gibi yorumlar. Bu, metnin spiritüel-felsefi çerçevesidir; bilimsel bir mekanizma açıklaması olarak alınmamalıdır.
Bizim açımızdan önemli olan şu ayrımdır:
Sezgi, “nereden bildiğini açıklayamadan bir şeyi bilme hissidir.” Telepati ise bu bilginin başka bir zihinden doğrudan geldiği iddiasıdır.
Aynı şey değiller.
Sezgi ile korku nasıl karıştırılır?
Bu çok önemli.
Bir insan:
“İçime kötü bir şey doğdu.”
diyebilir.
Ama bu gerçekten sezgi mi?
Yoksa kaygı mı?
Özellikle geçmişte güçlü olumsuz deneyimler yaşamış biri, benzer durumlarda çok hızlı alarm üretebilir.
Örneğin geçmiş ilişkilerinde terk edilmiş bir kişi, yeni partneri iki saat mesaj atmadığında:
“Bir şey hissediyorum. Kesin benden uzaklaşıyor.”
diyebilir.
Bu kişi gerçekten çok güçlü bir his yaşıyor olabilir.
Ama hissin gücü doğruluğunun kanıtı değildir.
Korku da çok güçlü hissedilir.
Arzu da.
Kıskançlık da.
Beklenti de.
Bu yüzden sezginin önemli testlerinden biri şudur:
His geldiğinde ona hemen inanabiliyor muyum, yoksa onu bir süre gözlemleyebiliyor muyum?
Gerçek sezgi olduğu düşünülen şey çoğu zaman sakin, kısa ve yalın tarif edilir.
Kaygı ise hikâye üretmeye devam eder.
“Kesin böyle oldu.”
“Sonra şu olacak.”
“Ben zaten biliyordum.”
“Bir şey saklıyor.”
Ve düşünce büyür.
Bu mutlak bir kural değildir.
Ama ayırt etmek için değerli bir işarettir.
Çok yakın insanlar birbirlerini gerçekten daha iyi hisseder mi?
Evet.
Bunun için telepatik bir mekanizma varsaymamız gerekmeyebilir.
Yıllarca birlikte yaşayan iki insan birbirlerinin çok küçük değişikliklerini öğrenir.
Bir bakış.
Bir nefes.
Sessizlik biçimi.
Ses tonundaki küçük değişiklik.
Mesaj yazma şekli.
Normalden farklı bir kelime.
Bunlar dışarıdan bakıldığında fark edilmeyebilir.
Ama yakın ilişkideki kişi hemen:
“Bir şey var.”
diyebilir.
Bazen kişi bunun nedenini kendisi de bilmez.
Çünkü öğrenme büyük ölçüde bilinçdışı gerçekleşmiştir.
Bu nedenle uzun süre birlikte yaşayan eşlerin birbirlerinin cümlelerini tamamlaması şaşırtıcı değildir.
Aynı şekilde anne, çocuğunun çok küçük davranış değişikliklerini fark edebilir.
Osho'nun Sevgi adlı metninde anne-çocuk ve ikiz ilişkileri telepati örnekleri üzerinden yorumlanıyor ve aralarında “ince bir ahenk” bulunduğu ileri sürülüyor. Ancak kaynak burada spiritüel bir iddia ortaya koyuyor; bunu tek başına bilimsel doğrulama olarak kullanamayız.
Daha temkinli ifade şudur:
Yakınlık, ortak geçmiş ve birbirini uzun süre gözlemlemek insanların birbirlerinin durumlarını olağanüstü isabetle tahmin etmelerine yol açabilir. Bunun ötesinde doğrudan zihinsel bilgi aktarımı olup olmadığı ayrı bir araştırma sorusudur.
Telepati bilimsel olarak kanıtlandı mı?
Bu sorunun cevabını abartmadan vermek gerekir.
Telepati üzerine uzun zamandır deneysel çalışmalar yapılmıştır.
Fakat bugün telepatinin güvenilir, tekrarlanabilir ve üzerinde bilimsel konsensüs oluşmuş bir insan yeteneği olduğu söylenemez.
Bazı çalışmalar istatistiksel olarak ilginç sonuçlar bildirmiştir.
Bazıları tekrarlandığında aynı sonucu vermemiştir.
Metodoloji, örneklem büyüklüğü, seçici raporlama, deney tasarımı ve tekrarlanabilirlik tartışmaları devam etmiştir.
Dolayısıyla iki aşırı uçtan da kaçınmak gerekir.
“Telepati kesin olarak kanıtlandı.”
demek doğru değildir.
Ama:
“İnsanlar böyle hiçbir deneyim yaşamıyor, hepsi saçmalık.”
demek de insan deneyimini gereksiz yere küçümser.
Daha doğru pozisyon:
İnsanlar telepatik olarak yorumladıkları deneyimler yaşıyor. Bu deneyimlerin tümünün bilinen psikolojik mekanizmalarla açıklanıp açıklanamayacağı ya da ayrıca anomal bir bilgi aktarımı bulunup bulunmadığı konusunda kesin bir bilimsel sonuç yok.
Bu daha dürüst bir cümledir.
Beyin dalgaları telepatiyi açıklıyor mu?
Spiritüel alanda sık duyulan açıklamalardan biri şöyledir:
“Beyin elektromanyetik dalgalar üretiyor. O hâlde insanlar bu dalgalarla telepati yapıyor.”
İlk cümle doğrudur.
Beyin elektriksel aktivite üretir ve bunun elektromanyetik bileşenleri vardır.
Fakat ikinci sonuç ilkinden otomatik olarak çıkmaz.
İnsan beyninin elektromanyetik aktivite üretmesi, başka bir beynin uzaktan bu aktivitenin içindeki düşünce içeriğini okuyabildiğini göstermez.
Elimizdeki Ruh İnsan Cin metninde insan beyninin elektromanyetik dalgalar ürettiği ve bunun telepatiyle ilişkilendirilebileceği ileri sürülüyor. Bu, kaynakta savunulan açıklamadır; güncel nörobilim açısından doğrulanmış telepati mekanizması olarak sunulmamalıdır.
Burada çok temel bir mantık hatasını önlemek gerekir.
Radyo dalgası vardır.
Beyin dalgası vardır.
Elektromanyetik alan vardır.
Bundan:
“Düşünceler uzaktan okunabilir.”
sonucu çıkmaz.
Arada gösterilmesi gereken bütün bir mekanizma vardır.
Bilimsel açıklama yalnızca benzer kelimeler kullanmak değildir.
Peki aynı anda aynı şeyi düşünmek?
İki arkadaş birlikte oturuyor.
Biri:
“Pizza söyleyelim mi?”
diyor.
Diğeri:
“Tam onu söyleyecektim.”
Bu telepati olabilir mi?
Olabilir diye yorumlanabilir.
Ama çok daha sıradan açıklamalar da vardır.
İkiniz de acıktınız.
Saat yemek saati.
Daha önce birlikte pizza yediniz.
Masada bir pizza broşürü olabilir.
Biriniz farkında olmadan yemek hakkında konuşmuş olabilir.
Ortak alışkanlıklarınız vardır.
Yani aynı bağlam benzer düşünceleri üretebilir.
Aynı kültür içinde yaşayan insanların zihinleri tamamen bağımsız değildir.
Aynı haberi izlerler.
Aynı sosyal medyayı görürler.
Aynı mevsimi yaşarlar.
Aynı ekonomik ortamın içindedirler.
Dolayısıyla aynı düşüncenin aynı anda ortaya çıkması her zaman gizemli olmak zorunda değildir.
Burada çok güzel bir ilke kullanabiliriz:
Önce en az varsayım gerektiren açıklamayı incele.
Açıklanamayan bir şey kalırsa soru açık tutulabilir.
Rüyada görmek telepati midir?
Bir yakınını rüyanda görüyorsun.
Ertesi gün onun hasta olduğunu öğreniyorsun.
Bu çok etkileyici olabilir.
Ama burada da önce temel soruları sormalıyız.
O kişiyi ne sıklıkla rüyanda görüyorsun?
Kaç rüyanı hatırlamıyorsun?
Kaç rüya hiçbir olayla eşleşmiyor?
O kişinin hasta olabileceğine ilişkin daha önce küçük ipuçları almış olabilir misin?
Son konuşmanızda sesi farklı mıydı?
Bir süredir sağlık problemi olduğunu biliyor muydun?
Beyin uyku sırasında çok sayıda anıyı ve olasılığı yeniden işler.
Bu nedenle bazı eşleşmeler beklenebilir.
Ama bazı rüyalar gerçekten olağanüstü derecede spesifik olabilir.
Burada yapılabilecek en iyi şey olay olduktan sonra hafızaya güvenmek yerine rüyayı önceden kaydetmektir.
Tarih.
Saat.
Ayrıntılar.
Ne görüldü?
Sonra ne oldu?
Bu yöntem çok değerlidir.
Çünkü insan hafızası olaydan sonra rüyayı farkında olmadan yeniden şekillendirebilir.
Eğer gerçekten anomal bir örüntü varsa, düzenli kayıt zamanla bunu daha sağlıklı görmeye yardımcı olur.
Telepatiyi test etmek mümkün mü?
Kişisel düzeyde bile daha disiplinli yaklaşılabilir.
Örneğin sürekli:
“Annemin ne zaman arayacağını biliyorum.”
diyorsan bunu kayıt altına al.
Tahminlerini aramadan önce yaz.
Saat ver.
Sonra sonuçları karşılaştır.
Sadece doğru çıktığı zamanları değil yanlış çıkanları da kaydet.
Bu çok basit yöntem büyük fark yaratır.
Çünkü zihnin seçici hafızasını devreden biraz olsun çıkarır.
Spiritüel araştırmada böyle bir disiplin çok değerlidir.
Amaç deneyimi öldürmek değildir.
Tam tersine.
Deneyimi hikâyeden ayırmak.
Pleiades açısından bu konu nasıl ele alınabilir?
Pleiades yaklaşımında bir kişinin:
“Onun enerjisini hissettim.”
“Beni düşündüğünü biliyorum.”
“Telepatik mesaj aldım.”
gibi ifadeleri hemen onaylamak da, reddetmek de gereksizdir.
Önce deneyimi açmak gerekir.
Tam olarak ne oldu?
Bedende ne hissettin?
Bir düşünce mi geldi?
Bir görüntü mü?
Bir kelime mi?
Bir duygu mu?
Bu kişiyle daha önce konuşmuş muydun?
Beklentin var mıydı?
O anda ruh hâlin nasıldı?
Sonradan mı anlam verdin, yoksa olaydan önce mi kaydetmiştin?
Deneyim tekrar ediyor mu?
Ne kadar isabetli?
Ne kadar yanılıyor?
Bu sorular deneyimi küçültmez.
Tam tersine temizler.
Çünkü belki gerçekten güçlü bir sezgisel kapasite vardır.
Belki kişi çok ince sosyal sinyalleri okuyordur.
Belki geçmiş deneyimi sayesinde çok hızlı çıkarım yapıyordur.
Belki tesadüfleri seçici biçimde hatırlıyordur.
Belki henüz açıklayamadığımız başka bir şey yaşanıyordur.
Bilmiyoruz.
“Bilmiyorum” burada yine zayıflık değildir.
Araştırmanın başlangıcıdır.
En tehlikeli alan: başkasının zihnini bildiğini sanmak
Telepati fikrinin en riskli taraflarından biri budur.
“Ne düşündüğünü biliyorum.”
Bu cümle ilişkileri çok hızlı bozabilir.
Partnerin sessizdir.
“Benden sıkıldı.”
Bir arkadaşın mesajına geç cevap verir.
“Beni istemiyor.”
Birinin yüz ifadesi değişir.
“Benim hakkımda kötü düşünüyor.”
Ve kişi bunu sezgi veya telepati olarak etiketleyebilir.
Burada büyük hata yapılabilir.
Çünkü aslında zihin boşluğu kendi hikâyesiyle dolduruyor olabilir.
Bu nedenle ilişkilerde çok önemli bir ilke vardır:
Hissettiğin şeyi bilgi olarak değil, hipotez olarak taşı.
“Benden sıkıldığını hissediyorum.”
ile:
“Benden sıkıldığını biliyorum.”
aynı cümle değildir.
İlkinde alan vardır.
İkincisinde hüküm vardır.
Gerçek içsel çalışma hükmü azaltır.
Telepati güç mü, hassasiyet mi?
Spiritüel kültür telepatiyi bazen süper güç gibi anlatır.
Başkalarının düşüncelerini okumak.
Uzaktan mesaj göndermek.
Gizli bilgilere ulaşmak.
Fakat daha derin bir perspektiften bakarsak belki asıl değer burada değildir.
İnsan gerçekten hassaslaştığında başkalarını daha iyi okuyabilir.
Ama aynı zamanda kendi projeksiyonlarını da daha iyi görmelidir.
Yalnızca:
“Senin ne hissettiğini biliyorum.”
değil,
“Ben neden bunu böyle algılıyorum?”
sorusunu da sorabilmelidir.
Bu ikinci soru yoksa hassasiyet kolayca yanılsamaya dönüşebilir.
Belki zihinler sandığımız kadar ayrı değildir
Bu, bilimsel bir sonuç olarak değil, felsefi bir soru olarak ilginçtir.
İnsan zihnini yalnızca kafatasının içinde kapalı bir nesne gibi düşünürüz.
Ama zihnimizin büyük bölümü ilişkiler içinde şekillenir.
Dil başkalarından gelir.
Kavramlar başkalarından gelir.
Kimliğimiz ilişkiler içinde oluşur.
Duygularımız birbirimizi etkiler.
Bir odadaki gerginlik yayılır.
Bir insan güler ve diğerleri de güler.
Bir kalabalığın korkusu büyüyebilir.
Bir grubun coşkusu insanı sürükleyebilir.
Bunun için paranormal bir mekanizma gerekmeyebilir.
İnsan zaten biyolojik ve sosyal olarak çok derin biçimde birbirine bağlıdır.
Bu nedenle “zihinsel iletişim” düşündüğümüzden çok daha geniş bir kavramdır.
Sözcüklerden önce beden konuşur.
Bakış konuşur.
Ritim konuşur.
Sessizlik konuşur.
Osho'nun Yakınlık metninde de sözel olmayan iletişim, özellikle yakınlık ve sessizlik bağlamında ele alınır; metin, insanlar arasındaki iletişimin yalnızca kelimelerle sınırlı olmadığını vurgular.
Bunun mutlaka telepati olması gerekmez.
Ama bize çok önemli bir şeyi gösterir:
İletişimin büyük bölümü düşündüğümüzden daha sessiz gerçekleşiyor olabilir.
O hâlde telepati var mı?
Bu soruya kesin bir “evet” ya da kesin bir “hayır” vermek yerine sınırları doğru çizmek daha değerlidir.
İnsanların telepatik olarak yorumladıkları güçlü deneyimler var.
Sezgi gerçek bir insan deneyimidir.
Tesadüfler vardır.
Bilinçdışı bilgi işleme vardır.
Sözel olmayan iletişim vardır.
Yakın insanların birbirlerini çok ince biçimde okuması vardır.
Bunların ötesinde, bilinen duyusal kanallar olmadan zihinden zihne bilgi aktarımının güvenilir biçimde gerçekleşip gerçekleşmediği ise bilimsel olarak kesinleşmiş değildir.
Ve belki burada asıl olgunluk şudur:
Deneyimi korumak.
Ama yorumu açık bırakmak.
Birini düşündün ve aradı.
İlginç.
Kaydet.
Bir şeyi önceden hissettin ve oldu.
İlginç.
Kaydet.
Bir rüya gerçek olayla çakıştı.
İlginç.
Kaydet.
Ama hemen:
“Artık telepatım.”
deme.
Çünkü gerçek araştırma kimlik üretmez.
Veri üretir.
En önemli soru
Belki telepati konusunda sorulması gereken ilk soru:
“Başkalarının zihnini okuyabiliyor muyum?”
değildir.
Daha temel soru şudur:
Kendi zihnimi ne kadar doğru okuyabiliyorum?
Korkumu sezgi sanıyor muyum?
Arzumu işaret sanıyor muyum?
Tesadüfü mesaj sanıyor muyum?
Önyargımı enerji okuması sanıyor muyum?
Yoksa gerçekten ortaya çıkan deneyimi, ona hemen hikâye eklemeden görebiliyor muyum?
Çünkü insan kendi zihninin ne yaptığını göremiyorsa başkasının zihnini gördüğünden nasıl emin olabilir?
Belki telepati arayışının en ilginç tarafı da burada.
Başkasına ulaşmaya çalışırken insan dönüp kendi algısının nasıl çalıştığını araştırmaya başlıyor.
Ve bir noktada şu soru ortaya çıkıyor:
“Ben gerçekten neyi hissediyorum, neyi düşünüyorum ve neyi sonradan yorumluyorum?”
Bu soru başladığında mesele artık yalnızca telepati değildir.
Farkındalık başlamıştır.
5. makale tamamlandı. Burada duruyorum. Onayından sonra 6. makale olan “Aura Nedir? İnsan Enerjisi Hakkında Ne Biliyoruz?” ile devam edeceğim.
Bilgilendirme notu: Bu yazıdaki ezoterik ve ontolojik değerlendirmeler Şeref Tolga Kuralay’ın kişisel görüş ve yorumlarıdır. Bilimsel olarak doğrulanmış gerçekler veya sağlık önerileri olarak sunulmaz.