Gölge benlik dediğimiz şey, insanın kendisinde görmek istemediği tarafları anlatmak için kullanılan güçlü bir metafor.
Ama ben gölgeyi yalnız “kötü tarafların” olarak görmem.
Bazen bastırdığın öfken gölgedir.
Bazen gücün.
Bazen arzun.
Bazen cesaretin.
Çünkü insan yalnız kötü bulduğunu değil, çevrenin kabul etmeyeceğini düşündüğü birçok tarafını saklıyor.
Sonra:
“Ben böyle biri değilim.”
diyor.
Hayat da garip biçimde tam o reddettiğin tarafı karşına çıkarıyor.
Birini görüyorsun.
Sinir oluyorsun.
Belki onda kendinde görmek istemediğin bir şey var.
Ama burada da otomatik yorum yapmam.
Her kızdığın insan senin gölgen değildir.
Bazen gerçekten karşındaki insan yanlıştır.
Mesele bütün dünyayı kendine psikolojik sembol yapmak değil.
Sadece ara sıra şu soruyu sormak:
“Bu bende neden bu kadar güçlü bir şey uyandırdı?”
Belki cevap dışarıdadır.
Belki içeride.
Bakmadan bilemezsin.
— Şeref Tolga Kuralay · Profili gör →
Gölge yalnızca “kötü” tarafımız mıdır?
Jung’un gölge kavramında mesele yalnız insanın “kötü” tarafı değildir. Bilincin kendisine yakıştıramadığı, persona dediği toplumsal yüzün dışında bıraktığı yanlar gölgede kalabilir. Uluslararası Analitik Psikoloji Birliği’nin Jungçu çerçevesinde de gölge; egonun kendisi hakkında bilmediği veya dışarı ittiği yanları içerir. Bunların arasında öfke ve kıskançlık kadar güç, yaratıcılık, cesaret ve canlılık da bulunabilir.
Bu yaklaşım benim deneyimimle örtüşüyor. İnsan bazen karanlığını değil, parlamaya cesaret edemediği ışığını saklıyor. Gölgeyle karşılaşmak onu yok etmek değil, “Bu da bende var” diyebilecek kadar dürüstleşmektir.
“Ben asla kıskanmam”, “ben öfkeli biri değilim”, “benim egom yok” gibi kesin cümlelerde bazen merak ederim. Gerçekten yok mu, yoksa o tarafı kendimize yakıştıramadığımız için mi görmüyoruz? Bu sorunun cevabı herkes için aynı değildir.
Başkasında gördüğümüz her şey bizim gölgemiz midir?
Hayır, ben böyle bir kolaycılık yapmam. Bir insan sana kötü davranıyorsa gerçekten kötü davranmış olabilir. Her sınır ihlalini “senin gölgen” diye açıklamak kişiyi gereksiz yere suçlayabilir.
Ama bazı tepkilerimizin neden bu kadar güçlü olduğunu yine de merak edebilirim. Aynı davranış başka birinde seni rahatsız etmezken bir kişide neden çok büyük bir öfke yaratıyor? Cevap dışarıda olabilir, sende olabilir veya ikisinin ilişkisinde olabilir.
Gölgeyle çalışmak ne demek?
Ben bunu kendindeki “karanlık parçaları” yok etmek olarak görmem. Daha çok, inkâr ettiğin veya görmekte zorlandığın taraflarla daha dürüst bir ilişki kurma metaforu olarak kullanırım.
Bir şeyi kabul etmek davranışı onaylamak anlamına gelmez. Öfken olduğunu kabul edebilirsin ama öfkeyle zarar vermek zorunda değilsin. Benim için olgunluk biraz da burada: içindeki şeyi inkâr etmeden onun her emrine uymamak.
Jung’un bireyleşme dediği süreç de kusursuz bir “en iyi ben” üretmek değildir; bilincin dışarıda bıraktığı parçalarla daha bütün bir ilişki kurmasıdır. Benim Melâmî anlayışımda bunun karşılığı, nefsini yüceltmek değil maskenin arkasında saklananı görmektir.
Kaynak: International Association for Analytical Psychology — The Shadow
Bilinçaltı temizliği mümkün mü?